‘Zawng’
Posted by benj on February 25, 2010 , Print , Email , CommentBy : Songzalal K.Gangte, Shillong.
PI leh pu te leh eimi te’n – lungawihloh, ningkitel leh lungnat tieng – pau namthak leh pau mal a mat lawi tak uh khat chu ‘ZAWNG’ tih hi ahi. Ahihleh, zie thumal/paumal hi -kipahna leh thildang ah- a mat theih dem, maw…!? Gangte pau a pau mal ‘zawng’ hin bang bang matna leh umzie a nei em tih vak en zuol leng un la, na ti puo. Taluo la uo, ka utlam tak ahi.
SANDEM : Milak-salak a bangziek a ti a chu nei bawl ahim, Zawng, Zawngchal.
BENGLAM : Nang le Zawng hawn- ngau hawn lakah ti khan nei ho zieng a leh, Zawng hilhloh.
A chunga Sandem leh Benglam kihona hi i-et chun, bang thu ahim khat a chun ki tuoklohna a nei ui tih a lang hi. Kipahna kam pau ahi puoh a, lungnatna leh zahawtna ahi. Ganhing tamtak laka – ganhing mel hawihlo chikhat, Zawng kiti hi, bangziek a pi leh pu te’n ki sapna a ana neih uh ahi ta maizen dem? Sapna ding min nei ngal a, mi khat ti a hi – zawng/zawngchal/zawng hilhloh chuleh mipi khen khat zawng hawn-ngau hawn tih zieng hi chu ngaihtuoh kham tak ahi. Aziek-azal um ngei in a. Mithiemte’n Zawng hi mihiem tawh a melput ki naihpen chuleh mihiem hi Zawng suon-le-pak hi ding a le a sut hiel uh ana hi. Zie a chunga ki mang kam mal- thu mal haw ki mat dan haw i-et chun- lungawihlohna/ningkitelna/lungnatna mahmah a um tieng a ki mang sek a bang hi. Na mang sek em? Bang ti’n la.Ti hin mang leng la, India khawpi New Delhi a Palika Bazar a khun lut leh chin zawng hawn-ngau hawn guol in mipi phului lui in au. Na ginchakloh leh CP a na chieh tieng va en ngei tie, tieng chuleh hechien tan la. (Aziekchuh,mi haw chu um het hut un tin uh, kiphutuoh lui lui un tin, umchin-umchai bei in vak viel zuol zuol un au chuleh tup-le-deih nei sam lo, mawk zawn(g) vak le beilo ding ahi). Zie tieng chuleh zawng/zawngchal/zawng hilhloh tihte kam mal-pau mal matna ding he thei tan la. Zieziekchun, zie khawpi a hi na va chieh khak chun- chieh in la, va en tie kisik puon lah.
TICHUN Sandem leh Benglam chu a kiho zawm zel ui.
SANDEM : Nang, zawng meima nei guol mai, in maw ti a chu nei sap, nei ko. Zawng
hapolo na posak ding ahi puoi tih hi na het ding ahi.
BENGLAM : E, ti a chu tih mawng in, na mel- na pang hi bangti na sa? Zawng
mangsie guol a thu pha-la pha gello na hi.Na hindan gen leng “zawng a
tui ting a um leh Zawng a khuot zak a um hi” ti leng dik phet ding ahi.
Na he thiem zieng hi ! mawlbawi!!
ZIE te nih kihona hi I et chun. Benglam hi amah lunglutna leh thil ngaihtuoh mai gel leh khawksak sek, amah deih lam chauh a um sek ahih dan a gen hi.Chuleh, Sandem hin Benglam kawmah ‘mi lungnalo lungnat sak guo kin’ tih nan – zawng hapolo posak kih tin a gen hi. Benglam in a dawng hi.Min thu pha-la pha ahihlohleh thu ngihtuoh a neih le le ngaithalo leh ngaikhawklo mi na hi tin Sandem hi a ko hi.Mawk guopek puok leh khawksakna neilo.Chun, Sandem hihna Benglam in a gen kit khat chu: min thilpha leh thilhawih a guonggalh leh amah hi a subuoitu/susietu a pang sek mi hing dan ahi. Etsakna ding in, I society, I website leh adang dang hi(zawng a tui ting hi leh), zawng a khuotzak a um thei chu ( society, website leh a dang dang te hawihna/phatna / felna/ khantohna ding kalhtu mi um leh tih theih in a).
SANDEM a lungna thim ten hin tin, a bal metna khut changlam khutchal in Benglam a kawk hi. Nang, Benglam phiengsan- Zawng in amah tawkhawn kimuhlo in a guola ako hi – tih paunak hi um kileh ‘BENGLAM’ tih ding ahi ti’n a hawk diek hi.Benglam a kipan kit hi.Nang, Sandem kiti’n maw na bal metna khut a nei kawk, Zawng maw! Na hih theihpen chu mawk zawn(g) vak chauh, na he? Zie hi tiemteh in “Zawng ching ki ti chun zawng dang thil neih/ chanvo duhcha/enlah in (lak sak guon) a kim vel vel puoi” (A wise monkey is a monkey who does not monkey around other monkey’s monkey). Zawng dang chanvo duhcha/enlah a na kuol viel viel chun ‘Zawng hilhloh, Zawng maw hi ding nah ii’, Sandem.
SANDEM in Benglam chu-“nang phatlohna/hihna ki helo in/ki muhmawh sak in, mi na ko /gen hi” ti’n a sam siei.Benglam in Sandem chu Zawng maw (pillo/fello leh mawl) tin a ko a, bangmah tup-le-dawih neilopi a zawn(g) vak sek tin a dem ek hi.. Zie te nih kihona hi a chieh tha zel hi…
ZIE te nih kihona apat vak pet mang phawt tai tiu. Ahihleh, ganhing zatam laka mihiemte hihna leh zie genna a ‘ZAWNG’ hi pi-le-pu te’n bangziek pen a ana mat ten uh leh amat veuh uh ahi ta dem? Zawng hihna leh zie(charecteristics & traits) hi mihiemte hihna leh mi zie tawh kituok tamtak aum hi.Zawng hi a kap thei a, a chate lungsietna a nei ua chuleh kipanpih utna nei thei ganhing chi khat ahi.A hawn in a tau a, a um khawm sek ui.Ganhing lochal, luhlul tak leh mahni masiel tak le ahi. Zie haw ziek khattoh hile hin tin, pi-le-pu te’n “ZAWNG” tih kam mal-pau mal a mat tak mai uhi!!!
BANGCHENG gen in-sa in, zik leng I tak lat nuom leh gen nuom pen chu – pau mal leh thu mal I suoh, I mat tieng leh – ching thei tak leh gel thuk deuh in mang sek leng a pha dem tih hi ahi. Aziekchu, mi khat- sa khat hi ngal a “ZAWNG” ki tih zieng chu dik lah deuh ding in ka gel hi. Nang, bangtin na gel em, pu Editor?
