I thânmûol etkawl dân uhih
Posted by benj on October 6, 2009 , Print , Email , CommentBy S.Benjamin
Mihiem hin hunpî thum i nei ua, Pîenni, zi /pasal neihni leh thihni hâw hih ahiu hi akitisek hi. Zie ni pawimawh cheng lak ahin mundet i khuolnâu umsun chuh thihni hih hidingin ka gingchâi. Khawvel hinkhuo i mat sung chenga i hihna (identity) chengcheng uh chûnkhawmtû i taksâu chawlhdamna mun, midangte ei hettheihna cheng i vuihliemna mun uleh thagâu lam vânga guolzo a lopina ni, van taksa i put patna ding niu i ngâkna mun u chuh thân hih ahi.
Sâkhuo lamkâi tamtak leh tulâi a lunggel changkâng zaw kisa huntiengin mihiem taksa hih genniemten sek mahleu, mihiem thusim leh i Bible ngei ahinle mithilûong kawihna leh dinmun hin ngaihkhâwk alawh zing hi. I Bible a sapsietna chang leh mi vângsie penpente chan chuh thihnunga alûong uh ui leh gamsate /chungleng vachate nektheih a umna ahi a, mi vângpha haw chuh ngaihnatna chang kâwma kilâwm taka vuih in a um sek ui. Pi-le-pute kivuihna gam chuh khang tamtakin pêmsan haksa sa hiel khawpin ana ngâina sek ui. Zie mai chuh hiloin, mi lopi khenkhat vâng chuh a pêmna gam lam uah aguh haw pûok ahi nalai bâwn ui. Zie tawbanga thilûong umna / thân ngaihkhâwkna ana um ziek tak hin kum za tamtak masanga thisa haw thân ettheih in a um nalâi a, kum sâng tamtak masanga thisa haw lûong nasan le laihdawk theih leh scientistte sûi theih in a um ahi.
Ipi-le-puteu khan le thânmun hih ana ngâikhawk u hiding ahi a, pâunâk ah “neizo thânkhûom bang mai” tih le i nei ui. Têksie haw vângin a langtêu (kawppih têu) kivuihna kâwm khelkhela kivuih ana deihchûom sek ui.
Tûlai tieng hinle khawvêla mihiem tamzâw hin mithi a vuihthawh ua, zie dinga chuh thanmuol neichuom in, mimal chieta thân hêtkhen theih in a cheibâwl chiet ui. Zie mai chuh hiloin, thihsie a thi, alûong muhzawhloh haw nasan le amêl a muh dingin thânsûong dawhin a um sek hi.
Zie chuh tawh kizûiin i khuo hawu leh i kim i vela mite’n le thânmûol i nei chiet ui. Ahi’n khuodangte thânmuol etkawldan tawh a kibatlohna atam ziekin Chiengkonpang Thânmûol hih changsih in ana en vak lêuhing ka nûom hi. Thânmûol dang haw tawh a tehkhin theihna baihlampên hidinga ka ginchâk ziekin anuoi ahin Chiengkonpang, New Lamka leh Upper Lamka thânmûol haw limlâk ka hun taklang hi. Thanmuol etkawldan akipat hin a khuo neite mizie, khat-le-khat kâla kilâichinna, lunggêldân leh machâwnna chan hêttheihna tieng a um a, thânsûong kilâwm taka kidawh phêupho zieng hin a khûo a chêimâwi mahmah in ka hêi. Khuo sunga veng chuomchuom leh lampi chawm chacha haw mithi sate minchawi a I vawh nuom dungzui uhin, aluong u kivuihna mun haw hile kingaikhâwk leh mithite i ngaihnatnâu hih kilangzaw dingin ka gingchâi.
I mimal chiet ua ngaihdân kibang vek khel pûona, ahi’n, i lunggêlnâu a chawhthawh khâk leh ti’n Chiengkonpang thânmûol ka muhdân le hêtdâna kipatin ka ngaihdân nêukhat hun sulang ing ka:
i) Thânmûol chungchânga thunei a um ngêi hi:
Thânmûol fee bituk a, kum chenga insûona kipata dâwltu a um a, malzin kivuih ding dân leh a fee ding hâwle mûmal takin i nei ua, thânsûong dawh phallo a mahni inmun a kivuih zadah thei a um ziekin thânmûol chungchânga thunei chuh a um ngêi ahi tih a kilang hi.
ii) Thânmûol enkawltu um in a kilang puoi:
Etthawh mai hin chuh a enkawltû umin a kilang ka sa pûoi. Aziekchuh:
Dai mumal umlo, a kinaihpihpente dai kaihna munmun chuh thânmûol gamgi himai hileh a kilawm hi.
Thânmûol lailung tak lampi a kihawh, mithi vuihzawh ni bangzat ahim nungleh achung lampi himai ahi. A enkawltu mumal tak um hileh, lampi a hawh ngai ahih hiel lele, mithi vuihlohna ding mun, dai zul ahim a lampi mumal deuh guon ding hileh kilawm ka sai.
Than chung i zahloh dan uhih, I mithi hawu hih deih le ngaihlai kikhen guol hiloin, chimchak mahmah leh kawihmangna ding i hawl zingsa hawu hileh kilawm zawn a kilang ka sai. Thânmûol chungchanga thuneite hinle than ki-umna haw leh ki-melchikna haw hih chul/sie mengmeng henla, gam-awng guolin um kit pai leh a ut ziek ua khawksalo hileu kilawm hielin a kilang hi.
iii) Malam ding akichien puoi:
Thuthang kizakdan in i thânmûol u hih thildanga mat phatchûom dinga gûonggalh ahih thu a kiza a. Shopping complex, playground, community ground etc laka khat penpen hih a mat phatchûom danding hithei dingin ka gingchâi. Khutiding achuh thânsûong thak dawh phalloh himâwng lele, tûtienga thânsûong umsa haw hih banglawh ding ahi die? Laihdawk /châwnmang/ suksiet ding ahi die? Ka hêtkhielh ahihloh chun tûma khan Pioneer (BRTF) te thânsûong khat le ana kidawh a, tuhin vâng chuh a um ta puoi. Tua thânsûong ding nalai cheng hile khuti gûola chuh sukmang mai ding ahi die? A sûongdawh tute ngaihnatna a bei ta dinga ahi? Amâu haw ngaihdânin umzie neilô ahi die? Mithi inkuote’n ngaihnatna zieka a theih khamkham ua thânsûong ana dawh u haw hih bangti dit ding ahi die, bangzât man ahidem tih hih ngaihtuoh um tak ahi. Midang thânsûong kum sâng tamtak adin laiin, ei haw thânsûong hawhih suksiet kilâwm ahi dem? Ahim in, i khuo umtûng ua kipata lâwiupate’n thânmûol dinga ana sehchûom uh gampêk nêucha hih thânmûol in kimang den henla hileh phamailo ahim? Mat phatchûomna dinga i gûonggalh u chuh thânmûol sukbeihlawhna ding khawpa pawimawh leh kûl ahihhiel leh khuomite kithawhkhâwma mundangzaw deuh ngaihtuoh phazawlo ding ahim tih hih ka ngaihdan ahi.
Chiengkonpang hih Gangte nam adinga khuo lienpen te laka khat, i namsunga dinga lawiupa tamtak pâwtna leh tamtakin thânmûola ei liemsanna mun uh ahi. I milien huntiengtak chuh (bangzah phet ating ta dingum?)a kivuihna mun natieng hetkhen theihloh suoh tamah lêuhing, tuni dinmun a Chiengkonpang Thânmûola thânsûong leh than mêlchikna ding nalai haw hih bangtikni ahim leh muhding a um tâkloh khâkleh ti’n alimlâk haw Gânggam.com Photo Gallery ah ka hun tâklang hi. Zie website a limlâk kitâklâng haw mai hih i ngaihlâi uleh i thâklah mahmah têu hêtzingna umsun hizieng dahleh ka nûom mahmah hi.













Chiengkawn thanmuol akhun le thansuong kidawh le chu mithupi,kisuonpih um tamtak umding hiven maw ?.Mi thanmuol iet lechu,anam uh achawisang hi. Nampi lehkhabu, khangthak ten ahun sim ding uchu ahi. Hepu, Nahedawk ta nasuk khielh ? Akhawk mah mah mai hi.
Zie article (comment haw pum in) hih Chiengkonpang Village Authority,Hausa leh YMA CKP Branch te kithak thei leh ut um kasa na e, i khanloh khah uleh tih utchak nan.
Ka thih phat leh Chiengkawn ah ei vui kiu, thansuong dawhtheih na khat aw, ka chapan a hun muh ding ka deih hi. Ka thanchung Phailein chapang football pek na din ka phal puoi,bang hisam kileng le.
Henminlun
Chiengkon a pieng.
Chiengkon thanmuol khuh;village authority,cemetry board ahihlouh leh development committee te a ahi chuom puoh a. Chiengkon a cheng mipite leh zie thanmuol a kivuisate inkuon pih te a le ahi. Zie ziek chun,lawi upa ten, thanmuol sukbeih ding thu ahin mipite ngaihdan le la deuh leu ut a um ie.
I thanmuol dinmun uhih athu mai a akihetthawh lai ale lungthim asuknat maizen tawh, khuodangte thanmuol lim tawh ahung kisuohkhawm phet vang hin lungkhamum mai hilo in, zahchak leh lungnat um hielin akilang hi. Khuodangte thanmuola mun-awng um cheng khuh mithi kivuih nailohna mun ahi a, ei haw a vang khu chuh than melchikna kisusie a gam-awng guola i siem uh, naupang kichiepna ding leh thildanga matphatchuom dinga i guon guot mai uh chuh akilom nadem! Japante’n World War II hun laia a sepaihteu gamdanga thi haw hetzingna suongdawh haw bawn tunitienga ahung etkawl tup zing zawh uleh, i khuosunga thanmuol um bek hichuh i etkawltup uh a kilawm hilo maw.
Chun, article zik tu pa’n, Thânmûol chungchânga thunei a um ngêi a, Thânmûol enkawltu um in a kilang puoi tih theih tienga thil a um theih hih amak kasai. Khantohna lamdang cheng ale thudik, i thanmuol chungchang ua i phatchuompih mahmah ding ua ka het chuh, “khuosung, namsung leh vantang kilawihkhawmna haw a lawiupat ikichuh bangtak u hin mawhpuokna i chan cheng uah hin sukbutin lam ki-el chiet leuhing chuh i gam leh nam adingin machawnna lientak hun hina”.
Zie article hi ka sim zawhin comment vak piekzieng ding ka tih leh piek ding danle ka he zawzen puoi.Lungkhawih um, khawk, zahchakum, Lungnatum, abang pen hi tawh bulh ding ahi dem ????. Ka ngaihtuohna hunsep khat chu i (Gangte) lamdan(UNIQUE) nau khat chu ahi kit khat to dem puoh ka tii. Zie thu ahin chu Chienkawnpang chau a sukhan ka he puoh a ichi leh nam sukha’n le ka hei. Zie ziekchun ngaihtouh phat ten din pha kasai.
Midang te tawh i thanmuol etkawl dan uh vanghi chu a kikhie ka sa ei lawm lawm mai…Pu. Editor.
P.Vanlalpak K Gangte.
A gen ding dan leh a umlou zo zen hi…Lim lak ho chu i vak compare leh, a “ki hal te” ki himai zoh leh bang tih gelna pouh ahung um mai ta vang hi… “Than suong doh thei lou na than muol” rule hi vang a ngaih dan hak sa ka sa eh!!!…Ka he puoi, Than Muol plan hoih tak khat siem a, Chiengkawn a loi upa te ki thak thei leh bang a ti dem? Chule zie plan chu Gangte khuo cheng a mang vek leng…???
Thansuong doh thei lou na thanmuol!
Thansuong doh theih louh na thanmuol chu kolte kihal na mun khu toh bang a aki khiek na???????
khai bang thupi bek a le ka gel lou tawh, na serious thei bek uh a article ka hun sim a lim ka hun et tak2 chu….. i thanmuol uh tih ding ei dem…mau go tam deu um na ho chu…… zachak um chau le hi lou in…. i thil ngaihsak lou dan uh le, i ki it lou thei dan uh i tak lang hawi bek un gangte pau in gen beh ding dan le ka he ta poi………. hai mai ka
Thanmuol a thansuon kidawh angat nalam le kituok dip-diep a um khuh akilawm ka hah sak e
@Eldi-o…… kilawm chu sa sau2 um leu hing i kilawm uh e……. mite bawl ei khu…ei uh hilou
I kivuih nawp ziek ua, thansuong dawhtheih hileh ti ihih u chun pha nan tin, lunggil taka tisamlo muk(mouth) mai mai a gen ihih uh chun,chi leh nam a din pawidin ka gingchai. A bang hileh apha him him hi.
Kuo thanmuola thansuong kidawh hoih ding zieka kivuih utcha a ngaklah vulvul ahim, tup ngutngut zieng chuh umlo ding ahi a, abang hileh a khuomite dinga hichuh ut le utloh gen se umlo a i thanmuol neih bangbang ua chuh kivuih hung hi ding dan ahi.
Chuleh, zie thuzika comment pie cheng hin thansuong eimah chiet adinga ngaihkhawk thu mai hiloin, lawiupa, nu-le-pa, u-le-nau i ngaihlai ana muolliem sa haw cheng hinle a chawlhdamna mun bek ua hin chan nei nalai leu phalo ding ahim tih thu hidingin ka gingchai. Zie chuh i chi leh nam adinga sietna (pawi) um in ka hepuoi.
Ka muh dan.
1. Midang te than muol haw khuh khawpawlam deuh a um hileh aki lawm a, chiengkawnpang te a hih khawlai tak aum ki chen chilh dan in lim lak ahin akilang hi, zie ziek a hih lampi sazu zawi tawbang khuh muh aa um ahi.
Banglawh ding?
A ning lam akhun lampi neucha siem mawh hi ding in kaging cha puoi, abang hileh than muol chule apang vel a mi cheng te a ding mah hilou ahim? Acheng mipite ahim athi te poimoh zaw?
2.Suongdawh phallouh ziek editor pun ahun gen hih ahitak ahih chun chuh ngaihtuoh khamtak ahia, Malwari lungthim in ka mui.
BANGLAWH DING?
Thupuk na ki bawl him2 chuh suut kit mawh ahi puoha, vel gen khawm kita, ahun leh phaat dung zui a mipi te phatchuom na leu2 nadinga thupuk na siemthak kit mawh ahi puoi, amasa pen in mipi te kidawng henla atamzaw deih dan in ki tawi leh..suongdawh phalsakna mipin atelchiet ding uh ginlah na neucha le kanei puoi.
3.Midangte suongdawh leh danuh hin aneihzawh zawk nauleh mithi ngaihkhawk nau asulang hi.
BANGLAWH DING?
Ettawn tak ahi ziek un,eiunle zuih guo leu hing phan ah.
THUTAWPNA.
Chiengkawnpang, Gangte te khopi pen leh imilien teu tamzaw hung kipat na khuo a thil um hih khawneu dangte dingin a et tawntaak puoha (iki pilsak leh hithei iki saktheih guun un),azuih taak puoi.
Thansuong dawhtheih hung hipai tadin kagingchhai, gam lienpi chawkdawk ahih takman in.Thuchuom bik chakhat in, mi thih tienga thanlai ding Chiengkon vangkho a pieng ngei pasal muhding um leh ka ut ngei ie.muhsun sun chuh holim, kidai, zukham,kuvane, lehkhakap(kuote in ahim khat a)………………. kagel tieng katha adah zawkzawk mai sek hi.Pu Edi.bang hih leu hing tangval te thahih i hunne thei dingum maw ?
Ka he zo ta puoh eeeeeeeeeee Bang gen leu hing le ihung ki pan dawk na lam ua,meibuol khah ihe ngilh thei tak2 nai puou hi.Ashhhhhhhhhhhh
khai …i buoi bek ui thi dah mai leu hing maw? suong dawh ngai lou thanmuol ngai lou..pha hi mai
Chiengkonpang thanmuol a khun a tung a pat mi bangzah aki vui ta di o? a list/data nei a um ding um? Numei/pasal bangzah a kivui ta dem? Thanmuol fee bangzah a kidawl dawk ta dem? Bang a kimang ai dem, a he a um dem?
latest news, YMA thamuol chawkthak a khun, thansuong dawh theih ding ahi tai, tin CKP YMA Prez in Awllen Guolnuop a khan a gen hi, kipak a um e mo?
ka et thak2 leh zie article thupi hi ti hin ki zik zaw leh ” I thanmuol etkawl loh dan uhi” tih zawk ding hileh kilawm mo? abang chuh hileh a thak kinei pai ding ahi tai
thilthak neih ding lak a ka deih lo loi ei… thanmuol thak nei ding, a ziek chu kuomah cha hi ki thi thei ki leh ka ut hi,